Բարձր զարկերակային ճնշումը տարածված առողջական խնդիր է, որը շատ դեպքերում երկար ժամանակ կարող է չառաջացնել արտահայտված ախտանիշներ։ Մարդը կարող է իրեն լիովին առողջ զգալ և միայն պատահական չափման ժամանակ պարզել, որ զարկերակային ճնշումը բարձր է։

Հենց այդ պատճառով ճնշման պարբերական չափումը համարվում է սրտանոթային առողջության վերահսկման պարզ, բայց կարևոր քայլերից մեկը։

Ինչ է զարկերակային ճնշումը

Զարկերակային ճնշումը ցույց է տալիս այն ուժը, որով արյունը ճնշում է զարկերակների պատերին։

Չափման ժամանակ սովորաբար ստացվում է երկու ցուցանիշ՝ սիստոլիկ և դիաստոլիկ ճնշում։ Դրանց գնահատումը բժշկին օգնում է հասկանալ սրտանոթային համակարգի աշխատանքի որոշ առանձնահատկություններ։

Միանգամյա բարձր ցուցանիշը միշտ չէ, որ նշանակում է հիպերտոնիա։ Ճնշման վրա կարող են ժամանակավորապես ազդել սթրեսը, ֆիզիկական ակտիվությունը, ցավը, սուրճը և մի շարք այլ գործոններ։

Հետևաբար բարձր ճնշման գնահատման համար հաճախ անհրաժեշտ են կրկնակի չափումներ և բժշկական խորհրդատվություն։

Ինչու բարձր ճնշումը կարող է մնալ աննկատ

Հիպերտոնիայի առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ այն միշտ չէ, որ առաջացնում է գլխացավ, գլխապտույտ կամ այլ գանգատներ։

Որոշ մարդիկ բարձր ճնշման պայմաններում երկար ժամանակ որևէ փոփոխություն չեն զգում։

Սակայն շարունակաբար բարձր ճնշումը կարող է լրացուցիչ ծանրաբեռնվածություն ստեղծել սրտի և անոթների համար և ժամանակի ընթացքում բարձրացնել սրտանոթային բարդությունների ռիսկը։

Հենց այս պատճառով միայն ինքնազգացողության վրա հիմնվելը բավարար չէ։

Ովքեր պետք է հատկապես հետևեն ճնշմանը

Զարկերակային ճնշման վերահսկումը կարևոր է բոլոր մեծահասակների համար, սակայն որոշ մարդկանց մոտ բարձր ճնշման հավանականությունը կարող է ավելի մեծ լինել։

Ռիսկի գործոնների շարքում կարող են լինել ավելորդ քաշը, քիչ ֆիզիկական ակտիվությունը, ծխախոտի օգտագործումը, աղի բարձր օգտագործումը, որոշ քրոնիկական հիվանդություններ և ընտանեկան նախատրամադրվածությունը։

Տարիքի հետ ևս բարձր ճնշման հավանականությունը կարող է աճել։

Եթե ընտանիքում եղել են հիպերտոնիայի, ինսուլտի կամ սրտանոթային հիվանդությունների դեպքեր, այդ մասին կարևոր է տեղեկացնել բժշկին։

Ինչպես ճիշտ չափել ճնշումը տանը

Տնային չափումները կարող են օգտակար տեղեկություն տալ բժշկին, սակայն կարևոր է դրանք իրականացնել հնարավորինս ճիշտ։

Չափումից առաջ ցանկալի է որոշ ժամանակ հանգիստ նստել։ Մարդը պետք է լինի հարմար դիրքում, իսկ ձեռքը՝ հենված։

Ցանկալի է օգտագործել համապատասխան չափի թևակալով վստահելի սարք և չափումները կատարել նմանատիպ պայմաններում։

Եթե բժիշկը խորհուրդ է տվել որոշ ժամանակ գրանցել ճնշման ցուցանիշները, կարելի է պահել օրագիր և ներկայացնել այն հաջորդ խորհրդատվության ժամանակ։

Սակայն միայն տնային սարքի ցուցանիշների հիման վրա դեղորայք սկսելը, դադարեցնելը կամ դեղաչափը փոփոխելը ճիշտ չէ առանց բժշկի ցուցման։

Հիպերտոնիայի գնահատումը միայն ճնշման չափում չէ

Եթե կրկնվող չափումները ցույց են տալիս բարձր ցուցանիշներ, բժիշկը կարող է առաջարկել լրացուցիչ գնահատում։

Կարող են ուսումնասիրվել արյան մեջ գլյուկոզան, խոլեստերինը, երիկամների ֆունկցիան և այլ ցուցանիշներ։ Որոշ դեպքերում անհրաժեշտ են էլեկտրասրտագրություն կամ այլ գործիքային հետազոտություններ։

Նպատակն է գնահատել ոչ միայն ճնշումը, այլև մարդու ընդհանուր սրտանոթային ռիսկը և պարզել՝ կան արդյոք այլ գործոններ, որոնք նույնպես պահանջում են ուշադրություն։

Կենսակերպի փոփոխությունները կարևոր դեր ունեն

Բարձր ճնշման վերահսկման գործընթացում կենսակերպը հաճախ կարևոր նշանակություն ունի։

Ֆիզիկական ակտիվությունը, մարմնի առողջ քաշի պահպանումը, աղի չափավոր օգտագործումը, հավասարակշռված սնունդը, ծխախոտից հրաժարվելը և բավարար քունը կարող են օգտակար լինել ընդհանուր սրտանոթային առողջության համար։

Սակայն եթե բժիշկը նշանակել է դեղորայքային բուժում, կենսակերպի փոփոխությունները չեն նշանակում, որ դեղերը կարելի է ինքնուրույն դադարեցնել։

Հիպերտոնիայի բուժումը հաճախ երկարաժամկետ գործընթաց է, և բուժման սխեման պետք է ընտրվի անհատապես։

Երբ բարձր ճնշումը պահանջում է անհապաղ ուշադրություն

Եթե շատ բարձր ճնշման հետ միաժամանակ առաջանում են կրծքավանդակի ուժեղ ցավ, շնչառության դժվարացում, հանկարծակի թուլություն, խոսքի կամ տեսողության խանգարում, ուժեղ անսովոր գլխացավ կամ գիտակցության փոփոխություն, անհրաժեշտ է շտապ բժշկական օգնություն։

Այսպիսի ախտանիշները կարող են լինել լուրջ վիճակների նշաններ և չպետք է անտեսվեն։

Հիպերտոնիայի նկատմամբ ճիշտ մոտեցումը սկսվում է պարզ քայլից՝ իմանալ սեփական զարկերակային ճնշումը։

Պարբերական չափումները, բժշկի հետ խորհրդատվությունը և ռիսկի գործոնների վերահսկումը հնարավորություն են տալիս ավելի համակարգված հետևել սրտանոթային առողջությանը և ժամանակին արձագանքել հնարավոր փոփոխություններին։