Շատ մարդիկ բժշկի են դիմում միայն այն ժամանակ, երբ արդեն առաջանում են ցավ, անհանգստություն կամ այլ արտահայտված գանգատներ։ Սակայն մի շարք հիվանդություններ կարող են երկար ժամանակ զարգանալ գրեթե առանց նկատելի ախտանիշների։ Հենց այս պատճառով կանխարգելիչ բժշկական զննումները կարևոր դեր ունեն առողջության պահպանման և հնարավոր խնդիրների վաղ հայտնաբերման մեջ։

Կանխարգելիչ բժշկության հիմնական գաղափարը պարզ է․ առողջական խնդիրը հնարավորության դեպքում հայտնաբերել այն փուլում, երբ այն դեռ չի հասցրել առաջացնել արտահայտված բարդություններ։

Պարբերական բժշկական զննումը հնարավորություն է տալիս գնահատել մարդու ընդհանուր առողջական վիճակը, հայտնաբերել ռիսկի գործոնները և անհրաժեշտության դեպքում ժամանակին դիմել համապատասխան մասնագետի։

Ինչու որոշ հիվանդություններ երկար ժամանակ չեն արտահայտվում

Մարդու օրգանիզմը կարող է որոշակի ժամանակ հարմարվել տարբեր փոփոխությունների։ Այդ պատճառով բարձր զարկերակային ճնշումը, արյան մեջ գլյուկոզայի կամ խոլեստերինի փոփոխությունները, որոշ հորմոնալ խանգարումներ և այլ խնդիրներ երբեմն հայտնաբերվում են պատահաբար՝ սովորական հետազոտության ընթացքում։

Ախտանիշների բացակայությունը միշտ չէ, որ նշանակում է առողջական խնդրի բացակայություն։

Միևնույն ժամանակ սա չի նշանակում, որ յուրաքանչյուր մարդ պետք է պարբերաբար անցնի հնարավոր բոլոր հետազոտությունները։ Կանխարգելիչ հետազոտությունների ծավալը պետք է ընտրվի՝ հաշվի առնելով տարիքը, սեռը, ընտանեկան պատմությունը, կենսակերպը, արդեն առկա հիվանդությունները և անհատական ռիսկերը։

Ինչ կարող է ներառել կանխարգելիչ զննումը

Սովորաբար կանխարգելիչ բժշկական այցը սկսվում է բժշկի հետ զրույցից։ Մասնագետը գնահատում է գանգատները, նախկին հիվանդությունները, ընդունվող դեղերը, ընտանեկան պատմությունը, սննդակարգը, ֆիզիկական ակտիվությունը, քունը և այլ գործոններ։

Կարող են գնահատվել նաև զարկերակային ճնշումը, մարմնի քաշը և այլ հիմնական ցուցանիշներ։

Անհրաժեշտության դեպքում բժիշկը կարող է նշանակել լաբորատոր կամ գործիքային հետազոտություններ։ Դրանք կարող են ներառել արյան ընդհանուր կամ կենսաքիմիական հետազոտություններ, գլյուկոզայի և լիպիդային ցուցանիշների գնահատում, որոշ դեպքերում՝ ուլտրաձայնային կամ այլ հետազոտություններ։

Սակայն հետազոտությունների ցանկը պետք է որոշվի անհատապես։ Ավելորդ հետազոտությունները միշտ չէ, որ օգտակար են և երբեմն կարող են առաջացնել անհարկի անհանգստություն կամ լրացուցիչ հետազոտությունների անհրաժեշտություն։

Սրտանոթային առողջության գնահատում

Սրտանոթային հիվանդությունների կանխարգելման մեջ կարևոր դեր ունեն զարկերակային ճնշման, արյան մեջ խոլեստերինի և գլյուկոզայի վերահսկումը։

Մարդը կարող է իրեն լավ զգալ, նույնիսկ եթե որոշ ցուցանիշներ արդեն փոփոխված են։ Ժամանակին հայտնաբերված ռիսկի գործոնները հնարավորություն են տալիս բժշկի հետ քննարկել սննդակարգի, ֆիզիկական ակտիվության, քաշի վերահսկման կամ անհրաժեշտության դեպքում բուժման հարցերը։

Կանանց և տղամարդկանց առողջության կանխարգելում

Կանխարգելիչ բժշկությունը ներառում է նաև կանանց և տղամարդկանց առողջության հետ կապված հետազոտություններ։

Կանանց դեպքում գինեկոլոգիական պարբերական զննումները կարող են կարևոր լինել վերարտադրողական առողջության և որոշ հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման համար։

Տղամարդկանց դեպքում ևս տարիքի և անհատական ռիսկերի համաձայն կարող են անհրաժեշտ լինել ուրոլոգիական կամ այլ մասնագիտական խորհրդատվություններ։

Հետազոտությունների հաճախականությունն ու ծավալը պետք է որոշվեն բժշկի հետ՝ հիմնվելով տվյալ մարդու առողջական վիճակի վրա։

Ընտանեկան պատմությունը նույնպես կարևոր է

Եթե ընտանիքում եղել են սրտանոթային հիվանդությունների, շաքարային դիաբետի, որոշ ուռուցքային կամ ժառանգական հիվանդությունների դեպքեր, այդ տեղեկությունը կարևոր է հայտնել բժշկին։

Ընտանեկան պատմությունը հիվանդության անխուսափելի զարգացում չի նշանակում, սակայն որոշ դեպքերում կարող է փոխել կանխարգելիչ հետազոտությունների ժամանակացույցը կամ դրանց ծավալը։

Կենսակերպը կանխարգելման կարևոր մասն է

Բժշկական հետազոտությունները կանխարգելման միայն մի մասն են։ Առողջության պահպանման համար մեծ նշանակություն ունեն նաև ամենօրյա սովորությունները։

Կանոնավոր ֆիզիկական ակտիվությունը, հավասարակշռված սննդակարգը, բավարար քունը, ծխախոտից հրաժարվելը, ալկոհոլի չափավոր կամ սահմանափակ օգտագործումը և սթրեսի կառավարումը կարող են ազդեցություն ունենալ բազմաթիվ քրոնիկական հիվանդությունների զարգացման ռիսկի վրա։

Կանխարգելիչ այցի ընթացքում բժիշկը կարող է օգնել հասկանալ, թե այս գործոններից որոնք են առավել կարևոր տվյալ մարդու համար։

Երբ պետք չէ սպասել հերթական կանխարգելիչ այցին

Պարբերական զննումը չի փոխարինում բժշկին դիմելուն, երբ առաջացել են նոր կամ անհանգստացնող ախտանիշներ։

Եթե ի հայտ են գալիս երկարատև ցավ, շնչառության դժվարացում, անսովոր հոգնածություն, հանկարծակի քաշի փոփոխություն, շարունակական ջերմություն, արյունահոսություն կամ այլ արտահայտված փոփոխություններ, անհրաժեշտ է բժշկական գնահատում՝ անկախ նրանից, թե երբ է եղել վերջին կանխարգելիչ հետազոտությունը։

Առողջության նկատմամբ կանխարգելիչ մոտեցումը չի նշանակում անընդհատ հիվանդություններ փնտրել։ Դրա նպատակը սեփական առողջական վիճակի մասին տեղեկացված լինելն է և հնարավոր խնդիրներին ժամանակին արձագանքելը։

Պարբերական բժշկական զննումները, բժշկի հետ բաց հաղորդակցությունը և առողջ կենսակերպը միասին կարող են ձևավորել առողջության պահպանման առավել համակարգված մոտեցում։